ADHD a uzależnienia

ADHD a uzależnienia

Uzależnienia są jednym z najczęściej występujących zaburzeń u osób z ADHD - 1:4 pacjentów z ADHD cierpi również na uzależnienie.

• badania wskazują, że ok. 10% nastolatków oraz 30% dorosłych doświadczy w swoim życiu uzależnienia od jakiejś substancji

• ok. 50% młodzieży z uzależnieniem oraz ok. 25% uzależnionych dorosłych cierpi jednocześnie na ADHD

• ryzyko wystąpienia uzależnienia jest wyższe dla nieleczonych osób z ADHD (2-3 krotnie!)

• największe ryzyko uzależnienia występuje w wieku nastoletnim → układ limbiczny (odpowiedzialny za regulowanie stanów emocjonalnych) jest już dojrzały, a czołowa część mózgu (odpowiedzialna za podejmowania decyzji, przewidywanie i planowanie) nie jest jeszcze w pełni rozwinięta

• dodatkowo dysregulacja układu dopaminergicznego występująca u osób z ADHD powiela powyższy schemat →

• dążenie do wyregulowania dopaminy często odbywa się przy używaniu substancji psychoaktywnych

Wyzwania:

• Aż u 98% uzależnionych pacjentów z ADHD, zaburzenie ADHD nie jest rozpoznawane

• Nieleczone ADHD może prowadzić do uzależnień (poszukiwanie dopaminy, ulgi, skłonność do zachowań ryzykownych, etc.) Nieprawdziwe opinie (również specjalistów), że stymulanty powodują/ wzmagają efekty uzależnienia

• Aktualny proces terapii uzależnień jest niedopasowany do specyfiki i potrzeb pacjentów z ADHD

Z uwagi na znaczące współwystępowanie oraz współzależność ADHD i uzależnień, krytyczne jest, aby rozpoznawać i leczyć w sposób kompleksowy te zaburzenia!

Leczenie uzależnień w ADHD

źródła

W celu leczenia uzależnień u osób z ADHD warto oprzeć się na naukowych wytycznych opracowanych przez specjalistów, m.in.:

• Międzynarodowy konsensus w zakresie diagnozy i leczenia młodzieży ze współwystępującym ADHD i uzależnieniem

• Niemieckie wytyczne S3

• Kanadyjski program CASUP

Rekomendacje w zakresie leczenia

• Równoległa realizacja terapii ADHD i uzależnień (oraz innych zaburzeń współtowarzyszących)

• W terapii ADHD → łączenie farmakoterapii wraz z odpowiednią psychoedukacją i psychoterapią

• Zalecenia do farmakoterapii ADHD:

• stymulanty o przedłużonym działaniu jako leki pierwszego wyboru

• niestymulanty (atomoksetyna, guanfacyna), jako leki drugiego wyboru

• Rutynowa kontrola prawidłowego stosowania leków na ADHD, w tym włączenie edukacji pacjentów i ich otoczenia w zakresie ryzyka związanego z nieprawidłowym zażywaniem/ używaniem leków na ADHD

Rekomendacje w zakresie diagnozy

• Rutynowe/ przesiewowe badania w kierunku uzależnienia w ramach diagnozy ADHD

• Rutynowe/przesiewowe badania w kierunku ADHD w ramach diagnostyki uzależnień

• Diagnostyka ADHD może być przeprowadzaona przed osiągnięciem abstynencji - konieczna jednak stabilizacja używania substancji lub/ i detoksykacja organizmu

• W przypadku wątpliwości co do wyniku procesu diagnostycznego - konieczna druga opinia!

Leczenie uzależnień w ADHD- wybrane efekty

• Leczenie ADHD poprawia retencję w leczeniu uzależnień

• już po pierwszym miesiącu terapii uzależnień, 30% pacjentów z nieleczonym ADHD rezygnuje (vs. ok. 5% pacjentów z leczonym ADHD)

• w ciągu 2 lat, z terapii uzależnień rezygnuje ponad 70% pacjentów z nieleczonym ADHD (vs. 35% pacjentów z leczonym ADHD)

Przypisy:

Eur Addict Res. 2020;26(4-5):223-232. doi: 10.1159/000508385. Epub 2020 Jul 7.

International Consensus Statement for the Screening, Diagnosis, and Treatment of Adolescents with Concurrent Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder and Substance Use Disorder

Heval Özgen 12, Renske Spijkerman 3, Moritz Noack 4, Martin Holtmann 4,

Arnt SA Schellekens 5 6, Geurt van de Glind 6 7, Tobias Banaschewski 8, Csaba Barta 9 10 Alex Begeman 11, Miguel Casas 12, Cleo L Crunelle 13, Constanza Daigre Blanco 14 15 16